Dijital onam formu geçerli mi? Tablette alınan imza için hekim rehberi

Aydınlatılmış onam, hastanın yapılacak işlemi, risklerini ve seçeneklerini öğrendikten sonra verdiği rızadır. Hasta Hakları Yönetmeliği, tıbbi müdahaleden önce hastanın bilgilendirilmesini ve rızasının alınmasını düzenler.

İmza bu sürecin kanıtıdır, kendisi değil. Kâğıt ya da tablet fark etmeksizin bir uyuşmazlıkta şu sorulur: hasta neyin anlatıldığını biliyor muydu, hangi metni imzaladı, ne zaman imzaladı? Dijital onama geçerken bu üç soruya cevap verecek kaydı tutmak gerekir.

Türkiye’de elektronik imza 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ile düzenlenir. Kanunun 5. maddesine göre güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Güvenli elektronik imza, nitelikli elektronik sertifikaya dayanır; bu sertifikayı yetkili elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları verir.

Hastanın tablete parmağıyla ya da kalemle attığı imza bu tanıma girmez. Hasta için nitelikli sertifika yoktur; ekrana çizilen imza, imzanın görüntüsünü ve atıldığı anın kaydını taşır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 205. maddesi, güvenli elektronik imzayla oluşturulan elektronik verileri senet hükmünde sayar. Tablette alınan imza senet hükmünde değildir; uyuşmazlıkta diğer kayıtlarla birlikte delil olarak değerlendirilir. Bu yüzden tabletteki imzanın yanında tuttuğunuz kayıt önem kazanır.

• İmzalanan metnin kendisi: Şablonun güncel hâli değil, hastanın o gün gördüğü metin. Şablonu sonradan değiştirirseniz eski onam değişmemeli.
• Hasta ve işlem bağlantısı: Onam hangi hastaya ve hangi işleme ait?
• Zaman: İmzanın atıldığı tarih ve saat.
• Değişmezlik kanıtı: Belgenin imzadan sonra değişmediğini gösteren bir iz.
• Kim aldı: Onamı hangi hekim ya da çalışan aldı?
• Hastaya kopya: Hasta isterse imzaladığı metnin bir örneğini alabilmeli.

Bilgilendirmeyi sözlü yaptıysanız, hasta dosyasına kısa bir not düşmek de kaydı güçlendirir: hangi riskler anlatıldı, hasta hangi soruyu sordu.

Tıbbi müdahale onamı ile kişisel verilerin işlenmesi için aydınlatma ve açık rıza ayrı konulardır. Onam formunun içine KVKK metni gömmek ikisini de zayıflatabilir. Aradaki farkı klinik KVKK uyum rehberinde anlattık.

1. En sık yaptığınız işlemle başlayın. Mevcut kâğıt formunuzu temel alın; metni değiştirmeden şablona geçirin.
2. Metni hukuk danışmanınıza gösterin. Metnin hukuki içeriğinden klinik sorumludur; program bunu sizin yerinize üstlenmez.
3. İmzayı hastaya okuduktan sonra alın. Tableti hastaya uzatmadan önce metni birlikte gözden geçirin.
4. Kâğıt arşivi bir süre paralel tutun. İlk haftalarda iki yöntemin sonuçlarını karşılaştırın.

Onam şablonlarını kendiniz yazarsınız; hasta tablet ya da telefonda parmağıyla veya kalemle imzalar, belge hasta kartına işlenir. İmzalanmış belge kayıt olarak kalır, metni güncellerseniz yeni sürüm ayrı şablon olur. Kim, ne zaman, neyi onayladı kayıt altında durur.

İmzalanan ya da reddedilen belgenin özeti bağımsız bir servisle zaman damgasıyla damgalanır; dışarı yalnız özet gider, hasta adı ve metin gitmez. Bu damga uluslararası RFC 3161 standardındadır, 5070 sayılı Kanun anlamında nitelikli zaman damgası değildir. Çıktının altındaki QR kodu okutan kişi belgenin hangi anda imzalandığını ve sonradan değişip değişmediğini görür.

Onam formları Clineo Soft paketindedir; Smart ve Enterprise’da da açıktır. Ayrıntı onam formları sayfasında.

• 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu, md. 5 (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, md. 205 (mevzuat.gov.tr)
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu