Diyet listesi nasıl hazırlanır: şablon yapısı ve danışan takip formu

Diyet listesi, danışanın eline geçen belgedir: hangi öğünde ne yiyeceğini gösterir. Beslenme programı ise arkasındaki plandır: hedef, süre, kontrol aralığı ve ölçümler.

Listeyi her danışan için sıfırdan yazmak yerine sabit bir şablon kullan. Şablon şu üç parçadan oluşur:

1. Başlık bilgileri: Danışanın adı, listenin geçerli olduğu tarih aralığı, bir sonraki kontrol tarihi.
2. Öğün tablosu: Öğünler, saatler, içerik ve miktarlar.
3. Notlar: Su, değişim seçenekleri, dışarıda yemek için kısa yönlendirmeler, iletişim bilgisi.

Bu yapı her danışanda aynı kalır. Değişen yalnız içeriktir.

Sabit şablonun iki faydası var. Birincisi zaman: başlık, not ve iletişim kısmını her seferinde yeniden yazmazsın. İkincisi tutarlılık: danışan bir listeden diğerine geçtiğinde neyi nerede bulacağını bilir. Şablonu bir kez kur, birkaç danışanda dene, eksik kalan alanları ekle ve sonra sabitle.

Aşağıdaki tablo boş bir şablondur. Hücrelerdeki içerik ve miktarları sen, danışanın değerlendirmesine göre doldurursun.

Tabloyu yazarken dikkat edilecekler:

• Miktarı danışanın anlayacağı ölçüyle yaz. Gram yanında su bardağı, yemek kaşığı, dilim gibi ev ölçüleri kullan.
• Saat sütununu boş bırakma. Saat, danışanın günlük düzenine göre yazılınca liste uygulanabilir olur.
• Not sütununu değişim için kullan. “Bunun yerine şu olabilir” bilgisi, danışanın listeden kopmasını önler.

Sağlık Bakanlığı'nın yayımladığı Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022, sağlıklı beslenmeyi besin gruplarına göre anlatır. Rehber; süt ve ürünleri, et-yumurta-kurubaklagiller, sebzeler, meyveler, ekmek ve tahıllar gruplarını ve önerilen porsiyonları ele alır. Sağlıklı yemek tabağı ve fiziksel aktivite piramidi de rehberde yer alır.

Şablonda bu grupları bir kontrol sütunu olarak kullanabilirsin. Gün sonunda her grubun kaç porsiyon yer aldığını tek satırda görmek, listeyi gözden geçirmeyi kolaylaştırır.

Porsiyon miktarları yaşa, cinsiyete, fizyolojik duruma ve fiziksel aktiviteye göre değişir. Rakamları rehberin kendisinden ve danışanın değerlendirmesinden al. Bu tablo bir hesap aracı değil, yalnız gözden geçirme listesidir.

Haftalık program, günlük tabloları yan yana koyar. Her gün için ayrı tablo yazmak yerine birkaç menü hazırlayıp günlere dağıtmak işini kısaltır.

Menülerin içeriğini ayrı bir sayfada tut ve haftalık tabloda yalnız menü adını yaz. Böylece bir menüyü değiştirdiğinde tüm haftayı yeniden yazmazsın. Hafta sonu ve iş günü düzeni farklı olan danışan için iki ayrı satır grubu kullan.

Takip formu iki bölümdür: ilk görüşmede bir kez doldurulan bilgiler ve her kontrolde tekrar alınan ölçümler.

İlk görüşme

• Başvuru nedeni ve danışanın kendi hedefi
• Bilinen hastalıklar, kullandığı ilaçlar, besin alerjisi ve intoleransları
• Hekim yönlendirmesi varsa yönlendiren hekim ve tanı bilgisi
• Günlük düzen: uyku, iş saatleri, öğün sayısı, dışarıda yemek sıklığı
• Fiziksel aktivite
• Varsa son laboratuvar sonuçları

Her kontrolde

BKİ, vücut ağırlığının (kg) boyun metre cinsinden karesine bölünmesiyle hesaplanır. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinlerde 25 ve üzerini fazla kilolu, 30 ve üzerini obez olarak tanımlar. TÜBER 2022 de bel çevresi, bel/kalça oranı ve boyun çevresini ölçümler arasında ele alır. Vücut analizi cihazın varsa yağ, kas ve su oranını ayrı sütunlara ekle.

Uyum notu sütunu en çok atlanan ama en çok işe yarayan alandır. Danışanın listeye ne kadar uyabildiğini ve nerede zorlandığını kısa bir cümleyle yaz.

Kontrol görüşmesi kısa sürer ama kaydı eksik kalırsa bir sonraki görüşmede ne değiştiğini göremezsin. Her kontrolde aynı sırayı izlemek, kayıtları karşılaştırılabilir kılar.

1. Ölçümleri al. Mümkünse aynı saat diliminde, aynı cihaz ve aynı yöntemle ölç. Ölçüm koşulu değişirse not düş.
2. Önceki kayıtla karşılaştır. Tek ölçüme değil, son birkaç kontrolün gidişatına bak. Grafik bu noktada tablodan daha hızlı okunur.
3. Danışanı dinle. Listede en zorlandığı öğün, değiştirdiği yiyecekler, uyku ve iş düzenindeki değişiklikler.
4. Listeyi güncelle. Değiştirdiğin satırları işaretle ve yeni listeye yeni bir tarih ver. Eski listeyi silme; dosyada önceki sürüm olarak kalsın.
5. Bir sonraki kontrolü planla. Tarihi görüşme bitmeden belirle ve listeye yaz.

Bu sırayı takip formunun kendisine yazdırabilirsin. Form sana neyi atladığını hatırlatır; özellikle yoğun günlerde işe yarar.

Danışan kontrol randevusuna gelmezse bunu da kaydet. Gelmeme sıklığı, listenin uygulanabilirliği hakkında ölçümler kadar bilgi verir.

Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik, diyetisyenin görevlerini sayar. Yönetmeliğe göre diyetisyen, sağlıklı bireyler için enerji ve besin ögesi gereksinmelerini ve sağlıklı beslenme programlarını belirler. Hastalar içinse hekimin yönlendirmesiyle beslenme programı düzenler; bunu bireyin hastalığına, antropometrik ölçümlerine, laboratuvar bulgularına ve tedavisine göre yapar.

Bu yüzden takip formuna hekim yönlendirmesi için ayrı bir alan koymak işine yarar. Danışan bir hastalık nedeniyle geldiyse, yönlendirmeyi ve tanı bilgisini dosyada görmek hem senin hem danışanın güvencesidir.

Hekim yazısı ya da epikriz gibi belgeleri danışan dosyasına ekle. Liste değiştiğinde neye dayanarak değiştiğini sonradan gösterebilmek, kayıt düzeninin parçasıdır.

Liste danışanın elinde kaybolursa takip de kopar. Paylaşırken şunlara dikkat et:

• Telefonda okunur olsun. Danışan listeyi çoğunlukla telefondan açar. Tek sayfalık, büyük yazılı bir düzen kullan.
• Tarih ve sürüm yaz. Eski liste ile yenisi karışmasın.
• Kanalı bilinçli seç. Liste ve ölçümler sağlık verisidir. Kişisel mesajlaşma hesabı yerine kayıtlı ve erişimi kontrol edilen bir kanal tercih et.
• Kontrol tarihini listeye ekle. Bir sonraki randevu listenin en altında dursun.
• Soru kanalını belirt. Danışan listeyle ilgili sorusunu nereye ve hangi saatlerde iletebileceğini bilsin. Bu, gece gelen mesajların da önüne geçer.

Clineo'nun diyetisyen ekranlarında diyet listesi hazırlayıp danışanla paylaşabilir, kilo ve ölçü değişimini grafikle izleyebilirsin. Beslenme geçmişi, notlar ve ölçümler danışan dosyasında tek kartta durur; uzaktan kontrol için görüntülü görüşme tek linkle açılır. BKİ ve bazal metabolizma hızını hızlıca hesaplamak için ücretsiz BKİ ve BMH hesaplama aracını kullanabilirsin.

Bu yazı 29 Ekim 2026 itibarıyla resmî kaynaklara göre hazırlandı; başvurudan önce güncel mevzuatı kontrol et.

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 sunumu
• Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
• Dünya Sağlık Örgütü, Obesity and overweight bilgi notu